| |
Definicja karty
Karta stanowi ekwiwalent gotówki (nie pieniądza) - jest
środkiem płatniczym umożliwiającym regulowanie płatności
w sposób bezgotówkowy. Początkowo była kawałkiem blaszki
z wytłoczonymi danymi okaziciela (karty rabatowe) >>>
historia kart płatniczych. Dziś
wykonana jest z masy plastycznej o znormalizowanych
wymiarach 54 mm x 86 mm. Karta jest własnością wystawcy
(system, bank), okazicielowi służy do regulowania płatności
na warunkach ustalonych przez wystawcę.
Uporządkowanie zasad wydawania kart przez wystawców,
doprowadziło do ustalenia standardów oznaczeń kart poszczególnych
systemów. I tak:
numer karty Diners Club
zawsze rozpoczyna się od cyfry 3 i posiada logo charakterystyczne
dla systemu
numer karty Eurocard, MasterCard,
Access zawsze rozpoczyna się od cyfry 5 i posiada charakterystyczne
dla systemu logo i hologram
karta JCB rozpoczyna się
od liczby 35, ma stałe logo i hologram
karta Visa rozpoczyna się
od cyfry 4, ma logo i hologram
karta POLCARD rozpoczyna
sie od liczby 59 lub cyfry 6, ma logo i hologram
karta PBK Styl rozpoczna
sie liczby 5892 41 lub 6016 20, ma logo (w tym wypadku
logo PBK SA)
Oprócz cech przynależności do systemu, na karcie znajduje
się wiele elementów służących identyfikacji okaziciela,
sprawdzeniu ważności kart czy zabezpieczających kartę
przed użyciem przez osoby niepowołane. Na awersie karty
widnieją:
cechy systemów (logo, hologram,
numer początkowy, oznaczenie dodatkowe np. flying V)
dane okaziciela
data ważności karty
oznaczenie lokalności bądź
międzynarodowości karty
opcjonalnie zdjęcie
Coraz częściej na awersie karty pojawia się mikroprocesor,
który w przyszłości wyprze zapis na pasku magnetycznym.
Rewers to:
pasek magnetyczny z naniesionymi
danymi o karcie i jej okazicielu (do odczytu przez elektroniczne
terminale POS)
pasek do podpisu (z dodatkowymi
zabezpieczeniami charakterystycznymi dla systemów np.
pewien określony dla jednej karty algorytm cyfr)
informacje od wystawcy (czyją
własnością jest karta, co robić w przypadku zagubienia)
opcjonalnie zdjęcie okaziciela
Standardy wymiarów kart określone zostały przez ISO
(International Organization for Standarization) w roku
1985 aktem ISO 7810 - Identification cards - Physical
characterictics. Karta jest własnością wystawcy (sieć
handlu detalicznego, bank), okazicielowi służy do regulowania
płatności na warunkach ustalonych przez wystawcę.
Uporządkowanie zasad wydawania kart przez wystawców,
doprowadziło do ustalenia standardów oznaczeń kart poszczególnych
systemów. I tak ISO 7812 - (Numbering system and registration
procedur for issuer identifiers) kolejne początkowe
numery przyznało następującym instytucjom:
karty T&E
banki/instytucje finansowe
sieci handlowe i banki
Typów i sposobów podziału kart jest bardzo dużo. Można
ustalać różne kryteria. Podstawowym wyróżnikiem jest
funkcja płatnicza. Wyróżniamy w ten sposób karty płatnicze
i niepłatnicze. W wielu krajach zamiast pojęcia karta
płatnicza używa się określenia karta kredytowa; dotyczy
to zwłaszcza krajów anglosaskich. Wzięło się to stąd,
że wśród kart wydawanych w tych krajach od początku
dominują karty kredytowe. Generalnie jednak karta płatnicza
jest pojęciem szerszym niż karta kredytowa.
Ze względu na charakter umowy i rodzaj rozliczeń pomiędzy
klientem a organizacją wystawiającą karty możemy je
podzielić w następujący sposób:
kredytowe
typu "charge"
debetowe
karty z mikroprocesorem
karty wirtualne
karty niepłatnicze
Doświadczenia lat 80, kiedy to wielu okazicieli kart
wpadało w "pułapkę kredytową" powodowało obecnie wzrost
zainteresowania kartami debetowymi. Stanowią one coraz
większy (w Europie) procent wydawanych kart. Ich używanie
to większa kontrola wydatków. Okaziciel nie musi bezustannie
śledzić stanu konta. W wypadku wybrania wszystkich środków
z karty nie otrzyma zgody na dalsze transakcje, do momentu
aż zasili rachunek o kwotę określoną w regulaminie.
Popularnymi kartami debetowymi są Maestro czy Visa Electron.
Karty mają określoną akceptowalność, bywają:
lokalne - ważne jedynie
na terenie kraju, w którym zostały wystawione (np. karta
PolCard, PBK Styl);
międzynarodowe - ważne na
całym świecie.
Bywają karty wystawiane do spółki przez różne organizacje
(np. Diners Club - Amoco, JCB - Honda) nazywamy je co-branded
i affinity w zależności od relacji między wydającymi
je firmami.
Nośnikiem informacji na kartach płatniczych jest pasek
magnetyczny lub mikroprocesor niosący ukryte, zakodowane
dane o kliencie i karcie. Wyróżniamy więc karty magnetyczne,
hybrydowe (pasek magnetyczny plus mikroprocesor) i mikroprocesorowe.
Karty magnetyczne są tanie w produkcji, technologia
ich obsługi jest sprawdzona i sprawna, choć ilość informacji,
które można na pasku magnetycznym zawrzeć jest niewielka.
Karta kredytowa
Karta kredytowa - oznacza, że bank godzi się kredytować
klienta. Termin spłaty i wysokość kredytu są wypadkową
statusu klienta w banku i negocjacji klient-bank. Jedną
z form karty kredytowej jest "evolving credit card".
Polega to na tym, że posiadacz karty uzyskuje co miesiąc
możliwość zaciągania kredytu do określonego limitu i
samodzielnie decyduje, czy spłaca swe zobowiązania wobec
banku natychmiast czy wykorzystuje możliwość kredytowania
dokonanych transakcji. Co miesiąc linia kredytowa jest
odnawiana ("revolving credit card" oznacza w języku
angielskim powtarzający się, cykliczny kredyt). Posiadacz
karty jest zobowiązany do regulacji raz w miesiącu pewnej
kwoty zwanej minimalną płatnością, wynoszącej z reguły
równowartość 5-10% wszystkich finansowych zobowiązań
wobec banku wynikłych z transakcji dokonywanych przy
użyciu karty. Posiadacz karty może także uregulować
wszystkie swoje zobowiązania i nie wykorzystuje wówczas
przysługującego mu, możliwego "do wzięcia" kredytu.
Minimalne płatności zostały wprowadzone, aby bank mógł
zachować kontrolę nad udzielanym kredytem i aby dług
posiadacza karty nie mógł rosnąć w nieskończoność przy
odnawianym co miesiąc limicie kredytowym.
Karta "charge"
Karta "charge" - to możliwość zakupów, za które płacimy
najczęściej raz w miesiącu, gdy bank przesyła nam rachunek
oraz zestawienie transakcji. Na całkowice zlikwidowanie
długu mamy określony czas, potem bank nalicza odsetki
karne. Do kwot transakcji doliczana jest niewielka prowizja.
Posiadacz rachunku nie musi posiadać rachunku wydającego
kartę.
Karta debetowa
Karta debetowa - to możliwość dokonywania zakupów tylko
do wysokości stanu konta na określonym rachunku bankowym.
Posiadacz karty musi mieć rachunek w danym banku.
Karta z mikroprocesorem
W Polsce słownictwo związane z kartami z mikroprocesorem
nie jest jednorodne i nie jest do końca uporządkowane.
Nazwą o najbardziej szerokim zakresie w języku angielskim
jest IC card (Integrated Circuit Card).
Karty inteligentne można różnicować na wiele różnych
sposobów. Najważniejszy podział wynika z rodzaju zastosowanego
układu scalonego. W uproszczeniu możemy wyróżnić tutaj
dwa podstawowe typy kart:
karty z pamięcią (ang. memory
cards),
karty z mikroprocesorem
(ang. smart cards).
Karty z pamięcią nie posiadają mikroprocesora, a tylko
pamięć. Karty te nie mogą wykonywać zbyt wielu skomplikowanych
operacji i w związku z tym stosuje się je obecnie do
prostych rozwiązań jak przedpłacone karty telefoniczne
lub karty kontroli dostępu.
Karty z mikroprocesorem są używane przy bardziej rozwiniętych
zastosowaniach, zwłaszcza jeśli mogą spełniać wiele
funkcji (np. bankowe karty płatnicze), mogą one pełnić
funkcję małych komputerów.
Wyposażenie w procesor powoduje, że możliwe zastosowania
takiej karty zależą teoretycznie od wyobraźni programisty
i od ograniczeń związanych z szybkością procesora i
wielkością pamięci. Jak wykazało dotychczasowe doświadczenie
w praktyce duże znaczenie ma oczywiście rachunek ekonomiczny
i konkurencja wcześniejszej formy karty - karty z paskiem
magnetycznym.
Inny ważny podział to sposób komunikowania się karty
elektronicznej ze światem zewnętrznym. Wyróżniamy tutaj
dwa główne typy kart:
karty kontaktowe (ang. contact
- based cards),
karty bezkontaktowe (ang.
contactless - based cards).
Karty kontaktowe mają styki, które muszą się połączyć
z odpowiednimi stykami w urządzeniu czytającym kartę.
Obecnie większość kart na świecie są to właśnie karty
kontaktowe.
Karty bezkontaktowe nawiązują komunikację ze światem
zewnętrznym na odległość głównie za pomocą fal radiowych
o różnej częstotliwości. Istnieją już obecnie praktyczne
rozwiązania, które umożliwiają np. wjazd na płatną autostradę
bez konieczności zatrzymywania się (przy normalnej prędkości
jazdy i odległości samochodu od urządzenia kontrolnego
do 72 metrów). W przypadku nieważności karty urządzenia
kontrolne zapalają czerwone światło, a gdy kierowca
nie przestrzega tego i jedzie dalej automatycznie robione
jest zdjęcie numerów rejestracyjnych pojazdu i informowana
zostaje policja drogowa w celu wystawienia mandatu.
Większość kart bezkontaktowych nawiązuje łączność z
odpowiednim terminalem na znacznie mniejszą odległość,
z reguły jest to 10 - 20 cm. Przewiduje się, że karty
tego typu mogą mieć duże zastosowanie w masowej, publicznej
komunikacji miejskiej.
Można powiedzieć, że karta z mikroprocesorem powstała
już w 1974 roku a jej "ojcami" byli Francuz Roland Moreno
i Niemiec Jurgen Dethloff. Pierwsze zastosowania miały
ograniczony zasięg. W bankowości przełomem stały się
działania podjęte przez banki francuskie, które w 1982
roku rozpoczęły prace nad kartami z mikroprocesorem,
a w 1992 roku 21 milionów kart bankowych we Francji
posiadało już mikroprocesor. Karty elektroniczne długo
znajdowały sobie drogę do masowego zastosowania w różnych
dziedzinach. Mogą spełniać nie tylko funkcje płatnicze
lecz także szeroko pojęte informacyjne (karta zdrowia,
informacji o naprawach pojazdu), czy kart dostępu (do
informacji czy pomieszczeń lub usług). Obecny hit telekomunikacyjny
- telefonia GSM, to system pracujący w oparciu o umieszczaną
w aparacie kartę z układem mikroprocesorową.
Karty mikroprocesorowe dzielą się na:
memory, gdzie informacja
zapisana jest wprawdzie w układzie scalonym, lecz jest
to "bierny" zapis; ma ona jedynie dużo większą pamięć
od karty magnetycznej;
smart, która materiał zapisany
poddaje obróbce, może np. kontrolować poczynania użytkownika
i uniemożliwiać je, jeśli są nieprawidłowe; karta taka
"komunikuje się" z czytnikiem, który może modyfikować
zapis na procesorze.
Zastosowanie kart elektronicznych dla celów płatniczych
dopiero się rozpoczyna. Większość wdrażanych projektów
ma charakter pilotażowy i nigdzie nie został jeszcze
wprowadzony masowy, komercyjny produkt. W pilotażowych
rozwiązaniach przoduje obecnie Europa. Wynika to z tego,
że Europa ma znacznie droższą i mniej sprawną telekomunikację
niż Stany Zjednoczone. W USA do niedawna nie widziano
potrzeby zastępowania tradycyjnej karty płatniczej nowym
produktem. Większość transakcji wymaga połączenia z
odległym systemem komputerowym w celu weryfikacji transakcji,
ale przy sprawnej i taniej telekomunikacji w USA nie
jest to kłopotliwe. Jednocześnie weryfikacja PIN-u daje
duże bezpieczeństwo takiej transakcji. W Europie sytuacja
wygląda inaczej, gdyż koszty telekomunikacji są tu wyższe,
a brak weryfikacji dużej części transakcji zwiększa
także koszty związane z oszustwami. Obecnie w Europie
i innych krajach testowanych i wdrażanych jest wiele
projektów kart elektronicznych. Karta z mikroprocesorem
umożliwi bezpieczne przeprowadzanie transakcji w trybie
offline, bez konieczności ich weryfikacji w odległym
centralnym komputerze. Obniży to koszty związane z telekomunikacją,
zwiększy szybkość operacji i rozszerzy zasięg transakcji
o miejsca gdzie nie ma telekomunikacji lub byłaby ona
zbyt kosztowna (np. w automatach z napojami lub z biletami
komunikacji miejskiej).
Karta elektroniczna znacznie usprawni kontakt z klientem
banku na odległość. Możliwe będzie znaczne zwiększenie
usług dostępnych bezpośrednio z domu lub biura. Home
i office banking będą przy tym znacznie bardziej bezpieczne.
Zdecydowanie zwiększy się liczba dokonywanych w ten
sposób płatności, przelewów z jednego konta na drugie
i innych operacji bankowych. Karta z mikroprocesorem
umożliwi poprawną identyfikację klientów banków i bezpieczną
transmisję szyfrowanych informacji. Karta elektroniczna
ograniczy liczbę wizyt klientów w banku. Możliwe będzie
ograniczanie liczby oddziałów i zmniejszanie zatrudnienia
przy bezpośredniej obsłudze. Zamiast tradycyjnych oddziałów
będą powstawać elektroniczne oddziały banków i punkty
obsługi, gdzie elektroniczna karta umożliwi bezpieczne
korzystanie z usług bankowych. Zwiększone zostanie bezpieczeństwo
transakcji.
Od marca 2000 roku centrum autoryzacyjno-rozliczeniowe
PolCard jako pierwsza firma na świecie, rozpoczął instalacje
terminali POS z zaawansowaną obsługą kart z mikroprocesorem
w standardzie EMV i weryfikacją PIN (zamiast ręcznego
podpisu). Standard ten będzie obowiązywał niebawem na
świecie. PIN dla kart z chipem sprawdzany jest offline,
tzn. bez każdorazowego łączenia się z centrum obsługi
kart. Bezpieczeństwo transakcji jest wysokie dzięki
PIN'owi, jednocześnie zachowana jest szybkość i wygoda
transakcji offline.
Karta wirtualna
Małe zainteresowanie sklepów dla wdrażania protokołu
SET oraz szybki wzrost transakcji realizowanych poprzez
internet oraz wzrastająca ilość płatności za te transakcje
kartami płatniczymi skłoniły VISA oraz MasterCard do
opracowania nowych produktów kartowych skierowanych
bezpośrednio do tego segmentu rynku, czyli dla osób,
które płacą za zakupy w internecie przy wykorzystaniu
kart płatniczych, a z drugiej strony obawiają się przechwycenia
danych o ich karcie. Nowe karty płatnicze to karty wirtualne,
które mogą być używane do transakcji realizowanych poprzez
internet lub transakcji typu MOTO (Mail Order Telephone
Order).
Obecnie każdy bank będący członkiem Europay International
(EPI) lub Visa International może wydawać kartę wirtualną.
Karta wirtualna umożliwia realizowanie transakcji internetowych
oraz transakcji typu MOTO. Regulacje MasterCarda dopuszczają
również na dokonywanie tą kartą transakcji typu e-commerce.
Karta wirtualna może być w postaci plastiku lub wydruku
papierowego. Karta wirtualna wydawana przez bank w postaci
typowej karty plastikowej zawiera na awersie: nazwę
banku wydawcy, numer, okres ważności, imię i nazwisko
posiadacza oraz znak akceptacji, a na rewersie nie ma
paska do podpisu i paska magnetycznego. Karta nie posiada
również chipa. Do karty wydawane jest CVC2/CVV2.
Karty niepłatnicze
Karty niepłatnicze to osobny segment rynku. Poniżej
opisano tylko kilka zastosowań. W Polsce często może
to być zwykły kawałek kartki zatopiony w folii, jednak
coraz częściej pojawiają się karty rabatowe odpowiadające
standardom światowym.
karta rabatowa,
dostępu,
karta linii lotniczych (dla
często podróżujących).
Są też inne podziały kart płatniczych, np:
płatnicze,
bankowe,
niebankowe (sieci handlowe,
sieci stacji benzynowych, firmy telekomunikacyjne).
|
 |
